مردم به گزاردن حج فرمان يافته‌اند تا بر خداوند وارد شوند و از او افزونى طلبند ، و بنده از همهء گناهانى كه كرده بيرون آيد ، و از گذشتهء خود توبه كند ، و در آينده عمل را از سر گيرد . علاوه بر آن در حج هزينهء اموال و رنج بدنها و دورى از زن و فرزند و محروميت نفس از لذتها نهفته است ، و آدمى در گرما و سرما رنج سفر مىبرد ، و اين حال در سراسر حج ادامه دارد و همراه با خضوع و دلشكستگى و خوارى و زبونى به پيشگاه خداست . گذشته از اين ، در حج منافع همهء مردم در شرق و غرب زمين و خشكى و دريا نهفته است ، چه آنان كه حج مىگزارند و چه آنان كه به حج نمىروند ، از تاجر و واردكننده و فروشنده و خريدار و كاسب گرفته تا تهيدست و چاروادار و فقير . و نيز در حج ، حوايج مردم سرزمينهاى مختلف در جاهايى كه امكان اجتماع براى آنان فراهم است برآورده مىشود . و ديگر آنكه در حج فهم دين و نقل اخبار امامان براى مردم نواحى مختلف امكان‌پذير است ، چنان كه خداى بزرگ فرموده : پس چرا از هر فرقه گروهى كوچ نمىكنند تا دين را درست بياموزند و چون به سوى قوم خود بازگشتند آنان را هشدار دهند ؟ و فرموده : . . . تا شاهد منافعى براى خويش باشند . ] ايضاً صفحهء 137 ، حديث 17 : عَنْ هِشامِ بْنِ الْحَكَمِ قالَ : سألْتُ اباعَبْدِاللَّهِ عليه السلام فَقُلْتُ : مَا الْعِلَّةُ الَّتى مِنْ اجْلِها كُلِّفَ الْعِبادُ الْحَجَّ وَ الطَّوافَ بِالْبَيْتِ ؟ فَقالَ : انَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ ، الى انْ قالَ : وَ امَرَهُمْ بِما يَكونُ مِنْ امْرِ الطّاعَةِ فِى الدّينِ وَ مَصْلَحَتِهِمْ مِنْ امْرِ دُنْياهُمْ فَجَعَلَ فيهِ الْاجْتِماعَ مِنَ الشَّرْقِ وَ الْغَرْبِ لِيَتَعارَفوا وَ لِيَنْزِعَ كُلُّ قَوْمٍ مِنَ التِّجاراتِ مِنْ بَلَدٍ الى بَلَدٍ وَ لِيَنْتَفِعَ بَذلِكَ الْمُكارى وَ الْجَمّالُ وَ لِتُعْرَفَ آثارُ رَسولِ اللَّهِ وَ تُعْرَفَ اخْبارُهُ وَ يُذْكَرَ وَ لايُنْسى وَ لَوْكانَ كُلُّ قَوْمٍ انَّما يَتَكَلَّمونَ « 1 » عَلى بِلادِهِمْ وَ ما فيها هَلَكوا وَ خَرِبَتِ الْبِلادُ وَ سَقَطَتِ الْجَلَبُ وَ الْارْباحُ وَ عَمِيَتِ الْاخْبارُ وَ لَم‌ْيَقِفوا ( ظ ) عَلى ذلِكَ . فَذلِكَ عِلَّةُ الْحَجِّ . [ هشام بن الحكم گويد : از امام صادق عليه السلام پرسيدم : علت چيست كه بندگان

--> ( 1 ) . يَتَّكِلونَ ( ظ )